İhtiyati Tahakkukun Neticeleri,

MADDE 18: Hakkında 17’nci madde gereğince muamele yapılan mükellefin mezkür maddede yazılı vergi, resim ve cezalarından matrahı belli olanlar, itirazlı olsun olmasın, hesap edilen miktar üzerinden derhal tahakkuk ettirilir.
Geçmiş yıllara ve cereyan etmekte olan yılın geçen aylarına ait matrahı henüz belli olmayan ve 17’nci maddede sayılan vergi, resim ve cezaları geçici olarak ve harici karinelere göre takdir yolu ile tespit ettirilen matrahlar üzerinden hesaplanır. Bu suretle hesap olunan vergi, resim ve bunların zam ve cezaları derhal tahakkuk ettirilir.
İhtiyati Tahakkukun Neticeleri
Bu esasa göre tahakkuk eden vergi ve resimler ve bunların zam ve cezaları kanunlarına göre ödeme zamanları gelmeden tahsil olunmaz. Ancak bunlar için derhal ihtiyati haciz tatbik olunur. 17’nci maddenin 3’üncü bendine giren hallerde ihtiyati haciz muvazaalı teşebbüsten vergi ve resim bakımından faydalananların malları hakkında tatbik olunur.
Bu maddedeki geçici takdirler, takdir komisyonları tarafından, talep tarihinden itibaren azami bir hafta içinde yapılır.
Açıklama: 6183 Sayılı Kanunun 17. maddesi gereğince işlem yapılan mükelleflerin henüz tahakkuk etmemiş vergilerinden matrahı belli olan veya olma-yanların derhal tahakkuku yapılacak, bunlara vergiler tahakkuk ettirilecek, bu suretle belirlenen tutarlar üzerinden ihtiyati haciz uygulanacaktır.
İhtiyati tahakkuk bir koruma tedbiri olarak uygulanabilirliği, ihtiyati hacizle birlikte uygulanacak olmasına bağlıdır.

1.Matrahı belli olan vergi ve resimler ve cezalarında ihtiyati tahakkuk:

 6183 Sayılı Kanunun 17. maddesinde yazılı konu ve koşulların ortaya çıkması durumunda, itiraza uğramış olsun ve olmasın vergi, resim ve cezalarının matrahı biliniyorsa gerekli hesaplamalar yapılmak suretiyle tahakkukun yapılacağı öngörülmüştür.”
Diğer bir tanımla matrahı belli vergi ve resimler, esas itibariyle ikmalen veya re’sen tarhedilmiş veya tarhedilecek duruma gelmiş vergi ve resimlerin ve bunların cezalarını ihtiva eder.
Buna göre, ikmalen vergi tarhı, bir verginin hesaplanmasından sonra çıkmakta ve buna ilişkin bir belgeden dolayı tamamlayıcı vergi hesap edilmektedir.
(VUK. m. 29) Re’sen vergi tarh ise, verginin matrahının tamamen veya kısmen belge ve kayıtlarla yasal ölçülere dayanılarak saptanmasına olanak bulunmadığı hallerde, takdir komisyonunca takdir edilen matrahlar üzerinde idarece yapılan hesaplamalardır. (VUK. 30)
örneğin; Yükümlünün imzasız beyannamesi idare tarafından kabul edilse bile, beyanname üzerinde verginin normal bir şekilde tarh ve tahakkuk ettirilmiş ve tahsil yoluna gidilmiştir. Bu durumda, gerçekten bir vergi kaybı yoksa, re’sen takdir yoluna başvurulamaz.!
Sonuçta, matrahı belli olan tutarlar üzerinden ihtiyati tahakkuk yapılmakta ve bunun üzerinden ihtiyati hacız uygulanmaktadır.

2.Matrahı belli olmayan vergi ve resimler ve cezalarda ihtiyati tahakkuk:

Bunların önceki yıllara ve içinde bulunulan yılın önceki aylarına ait olmaları gerekir.
Şüphesiz bu vergi, resim ve cezaların niteliği ile geçici tahakkuk için dayanılan nedenlerin de varlığı zorunludur. (6183 SK. m. 17)
Geçmiş yıllara ait vergi ve resimler bakımından mükellefler tarafından geçmiş dönemlerle ilgili beyanlar yapılmış ve vergiler bu beyan esasına göre tahakkuk etmiş olabilir veya geçmiş dönemlerle ilgili beyannameler süresinde verilmediğinden vergi ziyaı meydana gelebilir.
Kaynak:  Amme Alacaklarının Takip ve Tahsil Usulü (Mustafa Lütfi Tombaloğlu Yargıtay 12. Hukuk Dairesi Üyesi)